Những điều cần lưu ý khi dùng thuốc hạ huyết áp

 Vài nét về hiện tình các loại thuốc điều trị bệnh tăng huyết áp ở nước ta.

Có rất nhiều nhóm thuốc được sử dụng trong điều trị bệnh tăng huyết áp ở nước ta.Trong mỗi nhóm lại có nhiều loại khác nhau nhưng có cùng một cơ chế tác dụng. Mỗi loại lại có nhiều tên thương mại (biệt dược) khác nhau do các hãng thuốc khác nhau của cùng một nước hay nhiều nước khác nhau trên thế giới sản xuất. Các nhóm thuốc, loại thuốc, biệt dược đều có giá cả khác nhau.

Ví dụ: nhóm thuốc 2 gồm có 6 loại thuốc là A, B, C, D, E, G, loại thuốc B lại có 4 tên thương mại khác nhau.

 thuocTHA

Những điều cần biết

  • Cơ chế tác dụng: có thể hiểu đó là cách mà một thuốc hạ huyết áp tác động lên cơ thể để làm cho huyết áp giảm xuống. Mỗi nhóm thuốc đều có cơ chế tác dụng khác nhau nhưng đều có cùng hiệu quả trong việc làm huyết áp giảm xuống, hay nói cách khác, để làm giảm huyết áp thì dùng thuốc của nhóm nào cũng được.

Như vậy, tại sao có người lại được bác sĩ cho loại thuốc này, có người lại được bác sĩ cho loại thuốc khác ?

Việc chọn nhóm thuốc nào để dùng là do bác sĩ quyết định dựa vào nhiều yếu tố, ví dụ như tuổi tác của người bệnh, giới tính  (nam hay nữ), đặc biệt là những bệnh khác mà người bệnh bị thêm như vừa bị tăng huyết áp vừa bị tiểu đường, vừa bị tăng huyết áp vừa bị thiếu máu cơ tim. Việc chọn nhóm thuốc nào để dùng là với mục đích vừa làm giảm được huyết áp vừa tốt cho căn bệnh kèm theo đó hoặc không làm cho căn bệnh kèm theo đó nặng thêm.

Ví dụ: 1 người bệnh vừa bị tăng huyết áp vừa bị thiếu máu cơ tim, bác sĩ sẽ chọn nhóm thuốc chẹn bêta để kê đơn vì nhóm thuốc này vừa làm giảm huyết áp vừa làm giảm thiếu máu cơ tim.

  • Tác dụng phụ (tác dụng không mong muốn): có thể hiểu đó là những tác dụng khác của thuốc tác động lên cơ thể ngoài tác dụng chính của nó là làm giảm huyết áp. Hầu hết các thuốc đều có tác dụng phụ. Những tác dụng phụ này có thể có hại hoặc không có hại, tuy nhiên những tác dụng phụ của các thuốc được sử dụng trên thị trường đều rất ít xảy ra và không gây nguy hiểm nếu theo đúng sự hướng dẫn của bác sĩ. Người bác sĩ kê đơn sẽ hướng dẫn người bệnh cách phát hiện những tác dụng phụ này, và khi nó xảy ra, người bệnh phải báo ngay cho bác sĩ biết.

 

  • Thời gian tác dụng: có loại thuốc có tác dụng ngắn hạn chỉ vài giờ, có loại thuốc có tác dụng kéo dài cả ngày. Đối với loại thuốc có tác dụng ngắn, phải dùng nhiều lần trong ngày (2, 3 hoặc 4 lần) mới có đủ tác dụng làm giảm huyết áp cả ngày. Với loại thuốc có tác dụng kéo dài chỉ cần dùng 1 lần trong ngày. Hiện nay, người ta ưa chuộng những loại thuốc có tác dụng kéo dài vì chúng có tác dụng ổn định suốt ngày và tiện lợi khi dùng thuốc (chỉ dùng 1 lần, không lẫn lộn các loại thuốc). Việc chọn thuốc có tác dụng ngắn hay tác dụng dài là do bác sĩ quyết định.

 

  • Liều lượng và cách dùng: do bác sĩ hướng dẫn. Người bệnh cần hỏi rõ bác sĩ về cách dùng thuốc như uống mỗi lần mấy viên, uống lúc nào (sáng, trưa, chiều tối, tốt nhất là có giờ uống thuốc cố định), uống trước bữa ăn hay sau khi ăn (đối với một số thuốc bắt buộc phải uống trước bữa ăn, trong lúc ăn hoặc sau khi ăn no).

Ví dụ bác sĩ kê đơn như sau:

  1. Amlodipine 5 mg

Ngày uống 1 lần vào buổi sáng

(có bác sĩ  sẽ ghi là uống 1 viên vào buổi sáng, hoặc sáng uống 1 viên)

  1. Captopril 25 mg

Ngày uống 3 lần mỗi lần 1 viên vào buổi sáng, trưa, tối.

(hoặc ghi là uống sáng 1 viên, trưa 1 viên, tối 1 viên)

Người bệnh nên tự sắp xếp giờ giấc uống thuốc sau cho tiện cho mình và dễ nhớ.

  • Tên thương mại (biệt dược): trên thị trường, cùng 1 loại thuốc lại có rất nhiều tên biệt dược khác nhau, do các công ty dược phẩm khác nhau của cùng một nước hay nhiều nước khác nhau sản xuất, điều này đã gây khó khăn không ít cho người bệnh khi chọn mua. Một điều mà người bệnh cần phải hiểu là thuốc điều trị không phải như những hàng hóa thông thường khác là có hiện tượng “tiền nào của nấy”, nghĩa là hàng tốt thì mắc tiền hàng kém chất lượng thì rẽ tiền. Việc sản xuất thuốc điều trị luôn phải tuân thủ theo những quy định chặt chẽ, theo những tiêu chuẩn bắt buộc, vì vậy sản phẩm làm ra phải đảm bảo chất lượng, phải được kiểm nghiệm mới được bán trên thị trường. Ngoài ra, các biệt dược đã được các trung tâm y tế, các bệnh viện chọn mua đều phải dựa theo các tiêu chí là chất lượng đảm bảo, giá hợp lý. Do đó, người bệnh nên an tâm với những sản phẩm đã được nhà nước cho phép lưu hành mặc dù giá cả như thế nào đi nữa.

 

Làm thế nào để sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp có hiệu quả nhất ?

Để có được hiệu quả cao nhất cũng như an toàn nhất trong việc sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp, người bệnh cần lưu ý những điều sau đây:

  1. luôn tuân theo sự hướng dẫn của bác sĩ, không được tự ý ngưng thuốc, giảm thuốc hoặc tăng thêm thuốc,
  2. phải nắm rõ cách dùng thuốc,
  3. xây dựng cho mình một thời biểu uống thuốc sao cho tiện nhất, dễ nhớ, tốt nhất là có giờ giấc cố định.

ví dụ, với loại thuốc uống 3 lần mỗi ngày, có thể uống:

1 lần vào 6 giờ sáng (sau khi thức dậy),

1 lần vào 14 giờ (sau khi ngủ trưa, nếu có),

1 lần vào 22 giờ (trước khi đi ngủ);

với loại thuốc uống ngày 1 lần, thông thường là uống vào buổi sáng;

với loại thuốc uống ngày 2 lần, có thể uống: 1 lấn vào 6 giờ sáng (sau khi thức dậy, 1 lần vào 18 giờ (trước khi ăn chiều),

  1.  khi huyết áp chưa ổn định, nên theo dõi huyết áp mỗi ngày vào sáng sớm (có thể dùng những loại máy đo huyết áp tự động có bán trên thị trường),
  2. khi có những tác dụng phụ hay những phản ứng lạ, cần báo ngay cho bác sĩ,
  3. phải kết hợp với một chế độ ăn uống thích hợp và tập thể dục thường xuyên,
  4. tái khám định kỳ theo lời dặn của bác sĩ.

 BS Hồ Hữu Phước